Autochtoon plantmateriaal als motor voor de toekomst

De belangstelling voor autochtoon plantmateriaal neemt de afgelopen jaren sterk toe. Waar het gebruik van bomen, struiken en zaden van autochtone herkomst vroeger vooral was weggelegd voor gespecialiseerde natuurprojecten, is het tegenwoordig een belangrijk onderwerp binnen bosaanplant, natuurontwikkeling en biodiversiteitsherstel. Gemeenten, provincies, terreinbeheerders en aannemers kiezen steeds vaker voor plantmateriaal waarvan de herkomst aantoonbaar is en dat past bij het gebied waarin het wordt toegepast.

Deze ontwikkeling sluit aan bij de groeiende aandacht voor biodiversiteit, klimaatadaptatie en duurzame natuurontwikkeling. Door te kiezen voor plantmateriaal van autochtone herkomst blijft de genetische diversiteit van bomen en struiken behouden en wordt de natuurlijke veerkracht van ecosystemen versterkt. Daarmee speelt autochtoon plantmateriaal een steeds belangrijkere rol in de bossen en natuurgebieden van de toekomst.

Voor Laxsjon Plants is deze ontwikkeling al jarenlang dagelijkse praktijk. Het bedrijf heeft zich gespecialiseerd in de levering van autochtoon plantmateriaal, waaronder autochtoon zaad, en werkt nauw samen met Nederlandse kwekers, zaadverzamelaars en terreinbeheerders. Directeur-eigenaar Henk Huijsman ziet de vraag vanuit de markt ieder jaar verder toenemen.

Het zaad vormt de basis van autochtoon plantmateriaal

"Zaden zijn de basis," vertelt Huijsman. "Zonder goed uitgangsmateriaal kun je geen kwalitatief autochtoon plantmateriaal opkweken."

Juist daar ligt volgens hem één van de grootste uitdagingen. Het verzamelen van autochtoon zaad vraagt om veel kennis, een goede planning en voldoende mensen op de juiste plaats en het juiste moment. Niet iedere boom of struik produceert jaarlijks voldoende zaad en de oogstperiode verschilt per soort.

Daarom investeert Laxsjon Plants continu in de uitbreiding van haar netwerk en expertise. Sinds kort is Luuk Aarts onderdeel van het team. Hij houdt zich volledig bezig met de coördinatie van de zaadoogst en zorgt ervoor dat geschikte herkomsten op het juiste moment worden verzameld.

"Zaad verzamelen is echt een vak," legt Huijsman uit. "Je moet precies weten wanneer een soort oogstrijp is. Daarnaast blijft voldoende capaciteit in het veld een uitdaging. Uiteindelijk draait alles om timing én om de mensen die het werk uitvoeren."

Wie meer wil weten over de basis van bosaanplant en natuurontwikkeling kan ook een kijkje nemen bij het assortiment Boomzaden van Laxsjon Plants, waar verschillende boomsoorten en herkomsten beschikbaar zijn voor uiteenlopende toepassingen.

Henk Huijsman

Van nichemarkt naar groeiende sector

Waar de vraag naar autochtoon plantmateriaal tien jaar geleden nog beperkt was, is de markt inmiddels sterk in ontwikkeling. Steeds vaker stellen overheden, provincies, waterschappen en natuurorganisaties als eis dat bomen en struiken afkomstig zijn van een gecontroleerde en aantoonbare autochtone herkomst.

Volgens Huijsman ontstaat hierdoor een bijzondere situatie.

"Er is veel vraag, maar het aanbod groeit niet automatisch mee. Kwekers willen graag investeren, maar willen ook zekerheid dat het plantmateriaal uiteindelijk wordt afgenomen. Tegelijkertijd geven opdrachtgevers aan dat er nog onvoldoende beschikbaar is."

Om die kloof te verkleinen werkt Laxsjon Plants nauw samen met Nederlandse kwekers. In veel gevallen levert het bedrijf het autochtone zaad aan de kweker en koopt het de opgekweekte planten later weer terug. Hierdoor ontstaat meer zekerheid voor beide partijen en kunnen steeds meer kwekers de stap zetten naar de productie van autochtoon plantmateriaal.

Nederlandse kwekers vormen de basis van de keten

Volgens Huijsman is de groeiende vraag naar autochtoon plantmateriaal alleen op te vangen wanneer alle schakels binnen de keten goed samenwerken. Van de zaadoogst tot de opkweek van bomen en struiken: iedere stap vraagt om specialistische kennis, een lange adem en vertrouwen tussen leveranciers, kwekers en afnemers.

"Wij als handelsbedrijf hebben de Nederlandse kwekers echt nodig," vertelt hij. "Zij beschikken over de kennis, de ervaring en de juiste gronden om kwalitatief hoogwaardig plantmateriaal op te kweken. Zonder hun vakmanschap kunnen wij niet leveren wat de markt vraagt."

Om kwekers meer zekerheid te bieden, werkt Laxsjon Plants met een constructie waarbij in veel gevallen het autochtone zaad wordt geleverd en de opgekweekte planten later weer worden teruggekocht. Hierdoor lopen kwekers minder risico en wordt het aantrekkelijker om te investeren in de productie van autochtoon plantmateriaal.

Dat is volgens Huijsman noodzakelijk, want de vraag groeit sneller dan het aanbod. Steeds meer opdrachtgevers vragen om bomen en struiken met een aantoonbare herkomst, terwijl de productie daarvan meerdere jaren in beslag neemt.

Autochtoon plantmateriaal kent een lange aanlooptijd

Een belangrijk verschil met regulier plantmateriaal is de tijd die nodig is om tot een kwalitatief eindproduct te komen. Tussen het verzamelen van autochtoon zaad en het moment waarop een boom of struik gereed is voor aanplant, kunnen meerdere jaren zitten.

Dat vraagt om investeringen zonder directe zekerheid.

"We investeren jaarlijks fors in de winning van autochtoon zaad en de opkweek van plantmateriaal," legt Huijsman uit. "Pas na enkele jaren weten we of de planten verkocht kunnen worden. De markt kan in die periode veranderen, maar als niemand bereid is om vooruit te investeren, blijft het aanbod achter."

Juist daarom is een goede samenwerking tussen zaadverzamelaars, kwekers en afnemers volgens hem essentieel om de beschikbaarheid van plantmateriaal van autochtone herkomst verder te vergroten.

De vraag groeit ook buiten Nederland

De belangstelling voor autochtoon plantmateriaal beperkt zich niet tot Nederland. Ook in andere Europese landen groeit de vraag naar bomen en struiken van lokale herkomst. In Duitsland wordt steeds vaker gekozen voor Duitse herkomsten, terwijl ook Ierland en het Verenigd Koninkrijk inzetten op plantmateriaal dat aansluit bij de eigen natuurlijke populaties.

Laxsjon Plants speelt hierop in door samen te werken met internationale partners. Zaden worden verzameld in het land van herkomst, vervolgens door Nederlandse kwekers opgekweekt en uiteindelijk weer geleverd voor projecten in het betreffende land. Volgens Huijsman laat dit zien hoe sterk de Nederlandse boomkwekerij internationaal staat.

"De Nederlandse kwekers behoren tot de beste ter wereld. Dankzij hun kennis, mechanisatie en jarenlange ervaring kunnen zij plantmateriaal van hoge kwaliteit produceren."

Een bijdrage aan natuurontwikkeling

De groeiende belangstelling voor autochtoon plantmateriaal hangt nauw samen met de aandacht voor biodiversiteit en natuurontwikkeling. Steeds meer organisaties kiezen bewust voor plantmateriaal dat past bij het landschap waarin het wordt toegepast. Daarmee wordt gewerkt aan robuuste natuurgebieden die beter aansluiten op de lokale omstandigheden.

Binnen dergelijke projecten wordt autochtoon plantmateriaal vaak gecombineerd met andere producten die bijdragen aan een gezonde leefomgeving, zoals inheemse zaden en flora- en bloemenmengsels. Door verschillende soorten zorgvuldig te combineren ontstaat een gevarieerde vegetatie die waardevol is voor insecten, vogels en andere diersoorten.

Meer weten over deze toepassingen? Bekijk ook het assortiment Inheemse Zaden en Flora- en Bloemenmengsels van Laxsjon Plants.